Kentsel Dönüşümde Kiracının Hakları: Tahliye Süresi, Kira Yardımı ve Yeni Binaya Dönüş

Kısa cevap

Riskli yapı sürecinde kiracı mülkiyet hakkı sahibi değildir; ancak tahliye bildirimleri ve koşullarını sağlıyorsa destekler bakımından hak sahibidir. 6306 sayılı Kanun m. 5/3 uyarınca idare, riskli yapının tahliyesi ve yıktırılması için 90 günü geçmemek üzere süre verir. Bu bir üst sınırdır: "Her kiracının mutlaka 90 gün oturma hakkı vardır" sonucuna varılamaz.

Tahliye bildirimi nasıl yapılır?

Tahliye ve yıkım tutanağı binaya asılır, maliklere e-Devlet üzerinden bildirim yapılır ve tutanak ilgili muhtarlıkta 15 gün ilan edilir. İlanın son günü tebliğ tarihi sayılır.

Malikin kiracıya gönderdiği özel ihtar ile idarenin 6306 kapsamında yürüttüğü tahliye aynı işlem değildir. Verilen sürede boşaltılmayan binada, kanuni koşullar varsa idari tahliye ve yıkım yapılabilir.

Malik için geçerli olan 15 günlük riskli yapı tespitine itiraz süresi, kiracının tahliye hakları için geçerli tek bir süre değildir. Kiracı açısından tebliğ usulü, ilan tutanağı, yazılı tahliye işlemi ve verilen sürenin hangi hükme dayandığı ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Elektrik, su ve doğalgaz kesilebilir mi?

Maliklere verilen yıkım süresi içinde bina yıktırılmazsa idare, elektrik, su ve doğalgaz hizmetlerinin durdurulmasını ilgili kuruluşlardan ister; kuruluşlar bu talebe uymak zorundadır (Uygulama Yönetmeliği m. 8/3-c). Bu, malikin kiracıyı çıkarmak için elektriği veya suyu kendi başına kestirebileceği anlamına gelmez. Usule aykırı kesintilerin ayrıca hukuki sonuçları olabilir.

Kiracı kira yardımı alabilir mi?

Uygulama Yönetmeliği m. 16/3'e göre kiracı olarak oturanlara veya işyeri işletenlere, maliklere ödenen aylık kira yardımının iki katı tutarında tek seferlik yardım yapılabilir. Kapıcı dairesinde oturan kapıcılara ve sınırlı ayni hak sahiplerine bu tutar beş kattır. Maliklere ise riskli yapılarda 18 ay, riskli ve rezerv alanlarda en fazla 48 ay aylık yardım yapılabilir.

Başvuru, tahliye veya yıkım tarihinden itibaren bir yıl içinde yapılmalıdır (m. 16/4). Acil uygulamalarda (Kanun m. 6/A) kiracılara da aylık tutarın üç katı kadar taşınma yardımı yapılabilir. Ayrıntılar için kira yardımı notuna bakabilirsiniz.

İstanbul'daki Yarısı Bizden kampanyasında bağımsız bölümde oturan kiracıya ödenebilen 125.000 TL tahliye desteği ise ayrı bir başvuruya ve mükerrer ödeme kurallarına tabidir. Ayrıntılar için Yarısı Bizden hibe, kredi ve kira yardımı yazısına bakın.

Yeni binaya geri dönme hakkı var mı?

6306 mevzuatı her kiracıya, yeni yapılan binada aynı daireyi öncelikle kiralama yönünde genel ve mutlak bir hak tanımaz. Yönetmelik m. 14, belirli uygulama alanlarında maliklere konut veya işyeri verildikten sonra artan bölümler varsa, en az bir yıldır orada oturan veya işyeri işleten belirli kiracılarla sözleşme yapılabilmesini düzenler.

Bu, eski kira sözleşmesinin yeni binada otomatik olarak devam edeceği anlamına gelmez. Türk Borçlar Kanunundan doğan talepler ile 6306'nın idari uygulaması ayrıca incelenmelidir.

Hukuki dayanak ve kaynaklar

• 6306 sayılı Kanun m. 5 ve m. 6/3
• 6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği m. 8, 14 ve 16
• Türk Borçlar Kanunu kira hükümleri
• Mevzuat Bilgi Sistemi, ALO 181 Yarısı Bizden bilgi sayfası