İşverenin Haklı Nedenle Derhal Fesih Hakkı Hangi Hallerde Doğar?

Soru

İşveren, işçinin devamsızlık yaptığını, işyeri kurallarını ihlal ettiğini veya ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı davrandığını ileri sürerek iş sözleşmesini tazminatsız feshetmek istemektedir; bu geçerli midir?

Kısa Cevap

İşveren, kanunda sınırlı sayıda belirtilen sağlık sebepleri, ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan haller, devamsızlık veya zorlayıcı sebepler bulunması halinde iş sözleşmesini haklı nedenle ve derhal, tazminatsız feshedebilir; ancak bu sebeplerin varlığı ve süresinde kullanılması ispatlanmalıdır.

Mevzuat

• 4857 sayılı İş Kanunu m. 25 – İşverenin haklı nedenle derhal fesih hakkı
• İş Kanunu m. 26 – Haklı fesih hakkının kullanma süresi (öğrenmeden itibaren altı iş günü, olaydan itibaren bir yıl)

Uygulamadaki Problem

Uygulamada sıkça karşılaşılan sorun, işverenin fesih hakkını kanunda öngörülen süre içinde kullanmamasıdır; olayı öğrendikten sonra makul süreyi aşan gecikmeli fesihler haklı fesih niteliğini kaybedebilir. Ayrıca devamsızlık iddialarında puantaj kayıtlarının, ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık iddialarında ise somut delil ve tutanakların yetersiz olması, işverenin ispat yükünü karşılayamamasına yol açar.

Mahkeme/Kurum Yaklaşımı

İş mahkemeleri, işverenin fesih sebebini öğrendiği tarihi ve fesih bildirimi tarihini titizlikle inceler; süresi içinde kullanılmayan fesih hakkının haklı fesih sonucu doğurmayacağını, ancak bazı hallerde geçerli fesih olarak değerlendirilebileceğini kabul eder. Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre, devamsızlık nedeniyle fesihte işverenin devamsızlık tutanaklarını usulüne uygun ve zamanında düzenlemiş olması, ayrıca işçiye savunma hakkı tanınmış olması aranır; bu şartlar sağlanmadan yapılan fesihler geçersiz sayılabilir.

Engin Şahin Hukuk Bürosu Değerlendirmesi

İşveren tarafını temsil ettiğimizde, fesih sebebinin öğrenilme tarihinden itibaren yasal sürede ve usulüne uygun tutanak/savunma prosedürüyle desteklenerek uygulanmasını sağlıyoruz. İşçi tarafında ise fesih hakkının süresinde kullanılıp kullanılmadığını, tutanak ve savunma prosedürünün usulüne uygunluğunu inceleyerek geçersiz fesih iddialarını güçlendiriyoruz.