Fazla Mesai Alacağı Nasıl Talep Edilir ve İspatlanır?

Soru

İşçi, haftalık 45 saati aşan çalışmalar yaptığını ancak karşılığının ödenmediğini ileri sürmektedir; bu alacağı nasıl talep edebilir, işveren nasıl savunma yapabilir?

Kısa Cevap

Kanunda öngörülen haftalık çalışma süresini aşan çalışmalar fazla mesai sayılır ve zamlı ücret ödenmesini gerektirir; işçi bu alacağını yazılı belgeler veya tanık beyanı gibi delillerle ispatlayarak talep edebilir.

Mevzuat

• 4857 sayılı İş Kanunu m. 41 – Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma
• İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği

Uygulamadaki Problem

Fazla mesai davalarının en önemli sorunu ispat meselesidir; işyerinde yazılı puantaj veya elektronik giriş-çıkış kaydı bulunmadığı hallerde ispat büyük ölçüde tanık beyanına dayanır ve tanıkların husumetli olup olmadığı, işçinin fiilen çalıştığı dönemleri bilip bilmediği tartışma konusu olur. Ayrıca üst düzey yöneticilerin (işveren vekili sayılabilecek konumdakiler) fazla mesai talep edip edemeyeceği ve yıllık izinli/raporlu günlerin hesaplamadan nasıl çıkarılacağı da sık karşılaşılan uygulama sorunlarıdır.

Mahkeme/Kurum Yaklaşımı

Mahkemeler, yazılı delil bulunmayan hallerde tanık beyanlarını değerlendirirken tanıkların işçiyle aynı dönemde ve aynı bölümde çalışıp çalışmadığını, husumet durumunu titizlikle inceler. Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre, işyerinde çalışma düzenini ve mesaiyi bizzat belirleyebilen, işveren adına yetki kullanan üst düzey yöneticiler kural olarak fazla mesai ücretine hak kazanamaz; ayrıca fazla mesai hesabında yıllık izin, resmi tatil ve rapor günlerinin dışlanması gerektiği açıkça vurgulanır.

Engin Şahin Hukuk Bürosu Değerlendirmesi

Fazla mesai dosyalarında öncelikle işyerindeki çalışma düzenine ilişkin yazılı ve elektronik kayıtların (varsa) toplanmasını, bulunmadığı hallerde ise güvenilir ve tarafsız tanık listesinin oluşturulmasını sağlıyoruz. İşveren tarafında da puantaj ve vardiya kayıtlarının düzenli tutulmasının hem uyuşmazlığı önlediğini hem de olası davalarda güçlü bir savunma zemini oluşturduğunu müvekkillerimize aktarıyoruz.