İşçinin Haklı Nedenle Derhal Fesih Hakkı Ne Zaman Doğar?

Soru

İşçi, ücretinin düzenli ödenmediğini, işyerinde sağlığını tehdit eden koşullar bulunduğunu veya işverenin kendisine karşı ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı davrandığını ileri sürerek iş sözleşmesini feshetmek istemektedir; bu durumda hakları nelerdir?

Kısa Cevap

İşçi, kanunda sayılan sağlık, ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık veya işyerinde çalışmayı imkânsız kılan zorlayıcı sebepler ile ücretinin ödenmemesi gibi hallerde iş sözleşmesini haklı nedenle ve derhal feshedebilir; bu halde kıdem tazminatına hak kazanır.

Mevzuat

• 4857 sayılı İş Kanunu m. 24 – İşçinin haklı nedenle derhal fesih hakkı
• 1475 sayılı (mülga) İş Kanunu m. 14 – Kıdem tazminatı hakkı

Uygulamadaki Problem

Uygulamada en çok karşılaşılan sorun, işçinin fesih beyanını hangi gerekçeyle ve ne zaman yaptığının belgelenmesidir; ücretin geç veya eksik ödenmesi durumunda işçinin makul bir süre beklemesi feshin haklılığını etkilemez, ancak fesih iradesinin açık ve zamanında ortaya konması önemlidir. Ayrıca işçinin fesih sonrası dava açarken hem kıdem tazminatı hem de varsa diğer işçilik alacaklarını (yıllık izin, fazla mesai vb.) eksiksiz talep etmemesi hak kayıplarına yol açabilir.

Mahkeme/Kurum Yaklaşımı

İş mahkemeleri, işçinin haklı fesih iddiasını ücret ödeme kayıtları, banka dekontları, işyeri yazışmaları ve tanık beyanlarıyla desteklemesini arar. Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre, ücretin işçiye zamanında ödenmemesi tek başına haklı fesih sebebi oluşturur ve işçinin bu nedenle iş sözleşmesini feshetmesi durumunda ihbar öneli beklemesine gerek yoktur; ödemenin sonradan yapılmış olması da işçinin daha önce doğmuş olan fesih hakkını ortadan kaldırmaz.

Engin Şahin Hukuk Bürosu Değerlendirmesi

İşçi tarafını temsil ettiğimiz dosyalarda, fesih beyanının doğru zamanda, açık ve yazılı biçimde yapılmasını sağlıyor; ücret ödemelerindeki gecikme veya eksikliği banka kayıtları ve bordrolarla belgeliyoruz. Bu sayede hem kıdem tazminatı hem de varsa diğer işçilik alacaklarının tek bir dava/arabuluculuk sürecinde eksiksiz talep edilmesini sağlıyoruz.