Hacizde Üçüncü Kişinin İstihkak Davası (İİK m. 96-99)

Soru

İcra memuru, borçlunun evinde veya işyerinde haciz yaparken, aslında üçüncü bir kişiye ait olan bir malı da haczetmiştir; bu üçüncü kişi malını nasıl kurtarabilir?

Kısa Cevap

Haczedilen malın kendisine ait olduğunu iddia eden üçüncü kişi, haciz sırasında veya hacizden haberdar olduğu tarihten itibaren yasal süre içinde icra dairesine istihkak iddiasında bulunmalı; iddiaya itiraz edilmesi hâlinde icra mahkemesinde istihkak davası açarak mülkiyet hakkını ispatlamalıdır.

Mevzuat

• İİK m. 96 – Hacizde istihkak iddiası
• İİK m. 97 – Malın borçlu elinde bulunması hâlinde istihkak davası
• İİK m. 99 – Malın üçüncü kişi elinde bulunması hâlinde istihkak davası

Uygulamadaki Problem

Uygulamada en sık karşılaşılan sorun, istihkak iddiasının veya davasının kanunda öngörülen kısa sürede (genellikle yedi gün) ileri sürülmemesidir; bu süre kaçırıldığında istihkak iddiası aynı takipte bir daha ileri sürülemez. Ayrıca malın borçlu ile üçüncü kişi tarafından birlikte kullanılması (örneğin aynı evde yaşayan aile bireyleri) hâlinde zilyetlik karinesinin kime ait olduğunun tespiti ve ispat yükünün bu karineye göre nasıl dağılacağı da sık karşılaşılan tartışma konularıdır.

Mahkeme/Kurum Yaklaşımı

İcra mahkemeleri, istihkak davalarında öncelikle malın haciz anındaki zilyetliğini (kimin elinde bulunduğunu) esas alır; malın borçlunun elinde bulunması üçüncü kişi lehine ispat yükünü ağırlaştırırken, üçüncü kişinin elinde bulunması alacaklı lehine ispat yükünü ağırlaştırır. Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre, istihkak müddeisi ile borçlunun birlikte yaşadığı hâllerde (eş, yakın akraba gibi) üçüncü kişinin mal üzerindeki gerçek hak sahipliğini güçlü delillerle (fatura, banka kaydı, tanık) ispatlaması beklenir; aksi halde istihkak iddiası reddedilebilir.

Engin Şahin Hukuk Bürosu Değerlendirmesi

İstihkak davalarında, süreye çok dikkat ederek iddianın zamanında ileri sürülmesini sağlıyor, ardından malın mülkiyetini gösteren somut delilleri (fatura, sözleşme, banka hareketleri, tanık beyanları) titizlikle bir araya getiriyoruz. Alacaklı tarafını temsil ettiğimizde ise istihkak iddialarının gerçek dışı veya kötüniyetli olduğu durumlarda tazminat talebini de gündeme getiriyoruz.