Tasarrufun İptali Davası Nedir, Ne Zaman Açılır?

Soru

Borçlu, hakkında icra takibi başlatıldıktan sonra veya takip öncesinde mallarını yakınlarına devretmiş görünmektedir; alacaklı bu devri nasıl geçersiz kılabilir?

Kısa Cevap

Alacaklı, borçlunun alacaklıdan mal kaçırmak amacıyla yaptığı ivazsız (bedelsiz) kazandırmaları, alacaklılarını zarara uğratma kastıyla yaptığı işlemleri veya karşılıklı edimler arasında aşırı oransızlık bulunan sözleşmeleri, tasarrufun iptali davası açarak kendisine karşı hükümsüz kıldırabilir.

Mevzuat

• İİK m. 277-284 – Tasarrufun iptali davası

Uygulamadaki Problem

Uygulamada en sık karşılaşılan sorun, borçlunun işlemi yaptığı sırada gerçekten alacaklıdan mal kaçırma kastı taşıyıp taşımadığının ve üçüncü kişinin (malı devralanın) bu durumu bilip bilmediğinin (kötüniyetin) ispatıdır. Ayrıca dava açmadan önce alacaklının elinde kesinleşmiş bir icra takibinin (aciz vesikası veya haciz tutanağının) bulunması gibi ön koşulların eksiksiz sağlanması da dikkat gerektiren bir husustur.

Mahkeme/Kurum Yaklaşımı

Mahkemeler, tasarrufun iptali davalarında borçlunun mali durumu, işlemin yapıldığı tarih ile takip tarihi arasındaki yakınlık ve malı devralan kişiyle borçlu arasındaki ilişkiyi (akrabalık, ticari yakınlık) bir bütün olarak değerlendirir. Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre, borçlunun eşine, yakın akrabalarına veya kendisiyle ekonomik ilişki içinde olan kişilere yaptığı devirlerde kötüniyet karinesi güçlenir ve bu karineyi çürütme yükü işlemden yararlanan tarafa geçer.

Engin Şahin Hukuk Bürosu Değerlendirmesi

Tasarrufun iptali dosyalarında, borçlunun mal kaçırma amacını ve üçüncü kişinin kötüniyetini ortaya koyacak somut delilleri (işlem tarihleri, taraflar arası ilişki, bedel uyumsuzluğu) titizlikle araştırıyoruz. Alacaklı tarafını temsil ettiğimizde davanın ön koşullarının (aciz vesikası, haciz tutanağı gibi) eksiksiz sağlanmasına özellikle dikkat ediyoruz.