İhtiyati Haciz Kararı Nasıl Alınır, Nasıl İtiraz Edilir? (İİK m. 257-259)

Soru

Alacaklı, henüz kesinleşmiş bir alacağı olmasa da borçlunun mal kaçırma girişiminde bulunduğundan endişe etmekte; alacağını güvenceye almak istemektedir.

Kısa Cevap

Alacaklı, henüz vadesi gelmemiş veya kesinleşmemiş olsa bile şartları oluşan alacağı için mahkemeden ihtiyati haciz kararı alarak borçlunun mallarına önceden haciz koydurabilir; bu, alacağın ileride tahsilini güvence altına alan geçici bir tedbirdir.

Mevzuat

• İİK m. 257 – İhtiyati haczin şartları
• İİK m. 258 – İhtiyati haciz kararı ve teminat
• İİK m. 259 – Haksız ihtiyati haciz nedeniyle tazminat sorumluluğu

Uygulamadaki Problem

Uygulamada en çok karşılaşılan sorun, ihtiyati haciz kararı alındıktan sonra kanunda öngörülen süre içinde asıl takibin (veya davanın) başlatılmamasıdır; bu süre kaçırıldığında ihtiyati haciz kendiliğinden hükümsüz kalır. Ayrıca teminat miktarının belirlenmesi ve alacaklının haksız çıkması hâlinde borçlunun uğradığı zararların tazmini konusundaki sorumluluk da dikkat gerektiren bir husustur.

Mahkeme/Kurum Yaklaşımı

Mahkemeler, ihtiyati haciz talebinde alacaklının alacağını ve haciz sebeplerini inandırıcı delillerle ortaya koymasını arar; talebin reddi kararına karşı istinaf yolu açıktır. Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre, ihtiyati haciz isteyen alacaklı, haksız çıktığı takdirde borçlunun ve varsa üçüncü kişilerin bu yüzden uğrayacağı tüm zararlardan sorumludur ve bu sorumluluk için gösterilen teminat önemli bir güvence işlevi görür; alacak bir ilama dayanıyorsa teminat aranmayabilir.

Engin Şahin Hukuk Bürosu Değerlendirmesi

İhtiyati haciz taleplerinde, alacağın varlığını ve haciz sebeplerini (mal kaçırma girişimi, borçlunun ödeme gücünü kaybetme riski gibi) güçlü delillerle ortaya koyarak talebi hazırlıyor, kararın alınmasının ardından öngörülen sürede asıl takip veya davanın açılmasını titizlikle takip ediyoruz. Borçlu tarafında ise haksız ihtiyati haciz iddiasında tazminat talebini güçlü bir zeminde ileri sürüyoruz.