Acentelik Sözleşmesinden Doğan Uyuşmazlıklar

Soru

Bir acentelik sözleşmesi sona erdirilmiş; acente, müvekkil şirkete kazandırdığı müşteri portföyü nedeniyle bir tazminat talep edebilir mi?

Kısa Cevap

Acentelik sözleşmesinin sona ermesinden sonra, acentenin müvekkiline yeni müşteriler kazandırmış olması veya mevcut müşterilerle iş hacmini önemli ölçüde artırmış olması ve bu ilişkiden müvekkilin sözleşme sonrasında da önemli menfaatler elde etmeye devam etmesi hâlinde acente, kanunda öngörülen denkleştirme (portföy) tazminatını talep edebilir.

Mevzuat

• TTK m. 122 – Acentenin denkleştirme istemi
• TTK m. 104-123 – Acentelik sözleşmesine ilişkin genel hükümler

Uygulamadaki Problem

Uygulamada en çok tartışılan konu, acentenin müvekkiline sağladığı somut katkının (yeni müşteri kazandırma, mevcut müşterilerle iş hacmini artırma) ve müvekkilin bu katkıdan sözleşme sonrasında da fayda sağlamaya devam ettiğinin ispatıdır; bu, detaylı satış ve müşteri verilerinin analizini gerektirir. Ayrıca sözleşmede yer alan rekabet yasağı hükümlerinin kapsamı ve süresi konusunda da taraflar arasında sıklıkla uyuşmazlık yaşanmaktadır.

Mahkeme/Kurum Yaklaşımı

Mahkemeler, denkleştirme talebini değerlendirirken acentenin sözleşme süresince sağladığı somut katkıyı (müşteri sayısındaki artış, ciro değişimi) ve müvekkilin bu katkıdan sözleşme sonrasında elde etmeye devam ettiği faydayı bilirkişi incelemesiyle tespit eder. Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre, denkleştirme tazminatı hakkaniyete uygun olmalı ve acentenin sözleşme süresince aldığı komisyon gelirleriyle orantılı bir üst sınırı aşmamalıdır.

Engin Şahin Hukuk Bürosu Değerlendirmesi

Acentelik uyuşmazlıklarında, acentenin müvekkiline sağladığı somut katkıyı gösteren satış ve müşteri verilerini titizlikle analiz ederek denkleştirme talebini güçlü bir mali temele oturtuyoruz. Sözleşme hazırlığı aşamasında ise rekabet yasağı ve denkleştirme hükümlerinin ileride uyuşmazlık doğurmayacak şekilde açık ve dengeli kaleme alınmasına özen gösteriyoruz.