Ayıplı Mal Karşısında Tüketicinin Seçimlik Hakları Nelerdir?
Ayıplı maldan doğan sorumluluk ve tüketicinin dört seçimlik hakkı.
, Tüketici Hukuku, 1 dakikalık okuma
Soru
Satın alınan bir ürünün, teslim anında sahip olması gereken özellikleri taşımadığı (ayıplı olduğu) ortaya çıkmıştır; tüketici bu durumda hangi haklara sahiptir?
Kısa Cevap
Malın ayıplı olduğunun anlaşılması hâlinde tüketici; sözleşmeden dönme, ayıp oranında bedelden indirim isteme, ücretsiz onarım isteme veya imkân varsa malın ayıpsız misli ile değiştirilmesini isteme haklarından birini seçerek satıcıya karşı ileri sürebilir.
Mevzuat
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (TKHK) m. 8 – Ayıplı malın tanımı
- TKHK m. 11 – Tüketicinin seçimlik hakları
- TKHK m. 12 – Ayıplı maldan sorumlulukta zamanaşımı
Uygulamadaki Problem
Uygulamada en sık karşılaşılan sorun, tüketicinin seçtiği hakkı satıcıya bildirdikten sonra bu seçimi değiştirememesidir; bu nedenle başvuru öncesinde hangi hakkın somut olayda en uygun olduğunun doğru değerlendirilmesi önemlidir. Ayrıca satıcının ayıbı "kullanım hatası" olarak nitelendirerek sorumluluktan kaçınmaya çalışması ve ayıbın gizli mi açık mı olduğu konusundaki teknik tartışmalar da sıkça karşılaşılan uyuşmazlık noktalarıdır.
Mahkeme/Kurum Yaklaşımı
Mahkemeler ve tüketici hakem heyetleri, ayıp iddialarında öncelikle malın teslim anındaki durumunu ve ayıbın kullanım hatasından mı yoksa üretim/satış kaynaklı bir kusurdan mı ileri geldiğini teknik bilirkişi incelemesiyle tespit eder. Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre, tüketicinin dört seçimlik haktan istediğini seçme hakkı bulunmakla birlikte, seçilen hak karşı tarafa ulaştıktan sonra değiştirilemez; ayrıca tüketici bu seçimlik haklarının yanında genel hükümlere göre ayrıca tazminat da talep edebilir.
Engin Şahin Hukuk Bürosu Değerlendirmesi
Ayıplı mal dosyalarında, öncelikle ayıbın niteliğini (gizli/açık, kullanım hatası olup olmadığı) teknik olarak değerlendiriyor, tüketicinin menfaatine en uygun seçimlik hakkı belirleyerek talebi bu doğrultuda satıcıya veya tüketici hakem heyetine/mahkemeye taşıyoruz. Satıcı tarafını temsil ettiğimizde ise ayıp iddialarının teknik ve nesnel kriterlerle değerlendirilmesini sağlıyoruz.
Sık Sorulan Sorular
Seçtiğim hakkı sonradan değiştirebilir miyim?
Hayır, seçiminiz karşı tarafa ulaştıktan sonra bu seçimi değiştiremezsiniz.
Ayıplı maldan sorumluluk için zamanaşımı süresi nedir?
Aksi kararlaştırılmadıkça, malın teslim tarihinden itibaren iki yıldır.
Malı iade etmek istemiyorum, sadece indirim isteyebilir miyim?
Evet, ayıp oranında bedelden indirim istemek de seçimlik haklardan biridir.