Velayet Davası ve Velayetin Değiştirilmesi

Soru

Boşanma sürecinde veya sonrasında taraflar ortak çocuğun velayetinin kime verileceği konusunda anlaşamamakta; velayet kendisinde olmayan taraf ise koşulların değiştiğini ileri sürerek velayetin değiştirilmesini istemektedir.

Kısa Cevap

Velayetin belirlenmesinde ve değiştirilmesinde esas alınan tek kriter çocuğun üstün yararıdır; mahkeme, ana-babanın kişisel isteklerinden bağımsız olarak çocuğun bedensel, zihinsel ve ahlaki gelişimi açısından en uygun ortamı sağlayacak tarafı belirler.

Mevzuat

• TMK m. 336-337 – Velayetin kullanılması
• TMK m. 182-183 – Boşanmada velayet ve çocukla kişisel ilişki
• TMK m. 183 – Velayetin değiştirilmesi şartları

Uygulamadaki Problem

Uygulamada en çok tartışılan husus, velayetin değiştirilmesini gerektirecek "önemli değişikliğin" ne şekilde ispatlanacağıdır; ebeveynin ekonomik durumunun iyileşmesi tek başına yeterli görülmezken, çocuğun sağlığını veya güvenliğini tehlikeye sokan ihmal, istismar veya velayet görevinin gereği gibi yerine getirilmemesi gibi durumlar öne çıkar. Ayrıca pedagog/psikolog raporları ile sosyal inceleme raporlarının çelişkili sonuçlar içermesi de karar sürecini zorlaştırabilmektedir.

Mahkeme/Kurum Yaklaşımı

Mahkemeler, velayet kararlarında çocuğun yaşı, cinsiyeti, sağlık durumu, eğitim hayatı ve her iki ebeveynle ilişkisini bir uzman aracılığıyla (pedagog, psikolog, sosyal çalışmacı) sosyal inceleme yoluyla değerlendirir. Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre, velayetin değiştirilebilmesi için velayet kendisinde bulunan tarafın durumunda, çocuğun menfaatini olumsuz etkileyecek önemli ve sürekli bir değişikliğin ortaya çıkmış olması gerekir; geçici veya hafif nitelikteki olaylar bu değişikliği haklı kılmaz.

Engin Şahin Hukuk Bürosu Değerlendirmesi

Velayet dosyalarında, çocuğun günlük yaşamına, eğitimine ve sağlığına ilişkin somut verileri (okul kayıtları, sağlık raporları, düzenli bakım göstergeleri) bir araya getirerek çocuğun üstün yararını en iyi şekilde ortaya koyacak bir dosya hazırlıyoruz. Velayetin değiştirilmesi taleplerinde ise iddia edilen değişikliğin gerçek, süreklilik arz eden ve çocuğun menfaatini doğrudan etkileyen nitelikte olduğunu somut delillerle destekliyoruz.