Saklı Pay İhlali ve Tenkis Davası Nasıl Açılır?
Saklı paylı mirasçıların korunması, tenkis davasının şartları ve süresi.
, Miras Hukuku, 1 dakikalık okuma
Soru
Miras bırakan, hayattayken yaptığı bağışlar veya vasiyetnamesiyle bazı mirasçıların saklı payını ihlal etmiş görünmektedir; saklı paylı mirasçılar bu durumda ne yapabilir?
Kısa Cevap
Miras bırakanın ölüme bağlı tasarrufları veya sağlararası kazandırmaları saklı paylı mirasçıların (altsoy, ana-baba, sağ kalan eş) kanuni paylarını zedeliyorsa, bu mirasçılar tenkis davası açarak kazandırmanın saklı payı aşan kısmının iptalini isteyebilir.
Mevzuat
- TMK m. 505-510 – Saklı pay ve saklı paylı mirasçılar
- TMK m. 560-570 – Tenkis davası
Uygulamadaki Problem
Uygulamada en sık karşılaşılan sorun, tenkise tabi kazandırmaların (bağış, düşük bedelle satış, miras payına mahsuben yapılan devirler) tespiti ve bu kazandırmaların değerinin miras bırakanın ölüm tarihindeki değerine göre yeniden hesaplanmasıdır; bu hesaplama karmaşık bilirkişi incelemesi gerektirir. Ayrıca tenkis davasının hangi sıraya göre (önce ölüme bağlı tasarruflardan, sonra sağlararası kazandırmalardan) uygulanacağı ve dava açma süresinin doğru hesaplanması da sık karşılaşılan zorluklardır.
Mahkeme/Kurum Yaklaşımı
Mahkemeler, tenkis davalarında öncelikle terekenin gerçek değerini ve saklı payın tam olarak hesaplanmasını bilirkişi incelemesiyle tespit eder; kazandırmaların tenkise tabi olup olmadığı, saklı payı zedeleyip zedelemediği bu hesaplamaya göre belirlenir. Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre, miras bırakanın mirasçısına yaptığı ve gerçekte bağış niteliğinde olan ancak satış olarak gösterilen kazandırmalar da (mirastan mal kaçırma amacı taşımasa dahi) saklı payı zedelediği ölçüde tenkise tabi tutulur; tenkis sırası önce ölüme bağlı tasarruflar, ardından en yeni tarihli sağlararası kazandırmalardan başlanarak uygulanır.
Engin Şahin Hukuk Bürosu Değerlendirmesi
Tenkis dosyalarında, miras bırakanın hayatı boyunca yaptığı tüm kazandırmaları (tapu kayıtları, banka hareketleri, şirket devir işlemleri) eksiksiz tespit ederek terekenin gerçek büyüklüğünü ortaya koyuyoruz. Saklı pay hesaplamasının bilirkişi tarafından doğru yapılmasını sağlamak için gerekli mali ve gayrimenkul verilerini titizlikle hazırlıyoruz.
Sık Sorulan Sorular
Tenkis davasını kimler açabilir?
Saklı payı zedelenen mirasçılar (altsoy, ana-baba, sağ kalan eş) açabilir.
Tenkis davası açma süresi nedir?
Mirasçıların saklı paylarının zedelendiğini öğrendikleri tarihten itibaren belirli bir süre içinde, her hâlde belirli bir azami süre içinde açılmalıdır; süre hesaplamasında somut olayın koşulları dikkate alınır.
Miras bırakan sağlığında tüm malını birine verebilir mi?
Verebilir; ancak bu kazandırma diğer saklı paylı mirasçıların yasal paylarını zedeliyorsa tenkise tabi tutulabilir.