Mirasın Reddi (Gerçek ve Hükmen Ret) Nasıl Yapılır?

Soru

Miras bırakanın borçlarının mal varlığından fazla olduğu düşünülmekte; mirasçılar bu borçlardan sorumlu tutulmamak için ne yapabilir?

Kısa Cevap

Yasal ve atanmış mirasçılar, miras bırakanın ölümünü veya mirasçı olduklarını öğrendikleri tarihten itibaren üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine yazılı veya sözlü beyanda bulunarak mirası gerçek anlamda reddedebilir; miras bırakanın ölümü tarihinde ödemeden aczi açıkça belliyse veya resmen tespit edilmişse miras zaten reddedilmiş sayılır (hükmen ret).

Mevzuat

• Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 605 – Mirasın reddi ve hükmen ret
• TMK m. 606 – Ret süresi
• TMK m. 609-611 – Ret beyanının şekli ve sonuçları
• TMK m. 610 – Ret hakkının kaybı (zımni kabul)
• TMK m. 612 – En yakın mirasçıların tümünün reddi

Uygulamadaki Problem

Uygulamada en sık karşılaşılan sorun, üç aylık gerçek ret süresinin kaçırılmasıdır; bu süre hak düşürücü olduğundan geçtikten sonra yapılan ret beyanları dikkate alınmaz ve mirasçıların hükmen ret yoluna başvurup başvuramayacağı tartışmalı hale gelir. Ayrıca mirasçının, ret süresi dolmadan tereke işlerine karışması, terekenin olağan yönetimi dışında işlemler yapması veya tereke mallarını kendisine mal etmesi hâlinde ret hakkını kaybetmesi de sıkça karşılaşılan bir tuzaktır.

Mahkeme/Kurum Yaklaşımı

Mahkemeler, gerçek ret davalarında üç aylık sürenin başlangıcını mirasçının ölümü veya mirasçılık sıfatını öğrendiği tarihe göre belirler ve bu süreyi resen gözetir. Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre, mirasın hükmen reddi davası herhangi bir süreye bağlı olmaksızın her zaman açılabilir ve miras bırakanın ödemeden aczi her türlü delille (tanık dahil) ispatlanabilir; ancak mirasçının ret süresi içinde tereke mallarını gizlemesi veya kendine mal etmesi zımni kabul sayılır ve ret hakkını ortadan kaldırır.

Engin Şahin Hukuk Bürosu Değerlendirmesi

Mirasın reddi dosyalarında, öncelikle üç aylık sürenin doğru hesaplanmasını ve mirasçının bu süre içinde tereke ile ilgili herhangi bir işlem yapmamasını sağlıyoruz. Terekenin borca batık olduğu ancak üç aylık sürenin kaçırıldığı durumlarda, miras bırakanın ödemeden aczini gösteren mali tabloları ve alacaklı bilgilerini toplayarak hükmen ret davasını güçlü bir zeminde yürütüyoruz.