Kaçak elektrik tahakkukuna karşı menfi tespit davası

Dağıtım şirketi, sayaçta müdahale ya da kayıt dışı bağlantı tespit ettiğinde bir tutanak düzenler ve bu tutanağa dayanarak geriye dönük bir kaçak tüketim bedeli tahakkuk ettirir. Tutarın ödenmemesi hâlinde enerji kesilebilir ya da icra takibi başlatılabilir. Abonenin bu tahakkuka karşı başvurabileceği temel yol, borçlu olmadığının tespiti için açılan menfi tespit davasıdır.

Tutanak neden belirleyicidir?

Kaçak tespit tutanağı dosyadaki en önemli delildir. Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre, usulüne uygun düzenlenmiş tutanak aksi ispatlanıncaya kadar delil değeri taşır; ancak mahkeme, tutanağın yönetmelikte aranan unsurları içerip içermediğini, müdahalenin ne şekilde tespit edildiğini ve tahakkukun mevzuata uygun hesaplanıp hesaplanmadığını denetlemek zorundadır. Bu denetim çoğu zaman keşif ve bilirkişi incelemesiyle yapılır.

Uygulamada şu sorular öne çıkar:

• Tutanakta müdahalenin şekli somut olarak açıklanmış mı, yoksa genel ifadelerle mi yetinilmiş?
• Tespit sırasında abone ya da temsilcisi hazır bulunmuş mu, tutanağın bir örneği verilmiş mi?
• Sayaç ve mühürler incelemeye alınmış, fotoğraf veya laboratuvar raporuyla desteklenmiş mi?
• Geçmiş dönem tüketim değerleri, iddia edilen kaçak dönemiyle tutarlı mı?

Hesaplama ayrıca incelenmelidir

Kaçak tüketim bedelinin nasıl hesaplanacağı, Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği'nde düzenlenmiştir. Yönetmelik birçok kez değiştirildiğinden, hesaplamanın tespit tarihinde yürürlükte olan hükümlere göre yapılıp yapılmadığı ayrıca kontrol edilmelidir. Tahakkukun esasına itiraz edilmese bile, yanlış yöntem, yanlış süre ya da yanlış katsayı kullanılması tutarın önemli ölçüde azalmasına yol açabilir.

Dava öncesi ve görevli mahkeme

Abonenin tüketici mi, yoksa ticari işletmesi kapsamında elektrik kullanan bir tacir mi olduğu, hem görevli mahkemeyi hem de dava öncesi izlenecek yolu belirler. Uyuşmazlığın niteliğine göre dava açmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır; bu aşamanın atlanması, davanın usulden reddine neden olur.

Tahakkuk ödenmişse, menfi tespit yerine ödenen tutarın geri alınması için istirdat davası gündeme gelir. Enerji kesintisinin işletmeye vereceği zarar büyükse, dava ile birlikte ihtiyati tedbir talep edilmesi değerlendirilmelidir.